بررسی انواع درد مفاصل و راه های درمان آن
درد مفاصل یکی از مشکلاتی است که احتمال دارد برخی از افراد در طول زندگی آن را تجربه کنند. برای این افراد، خشکی صبحگاهی مفاصل، درد استخوان ها و مفاصل بسیار رنج آور است که معمولا افراد سالمند از این درد شکایت دارند. به بیان دیگر احتمال دارد گاهی در محل اتصال استخوان ها به یکدیگر احساس ناراحتی و درد داشته باشید که میتواند شدید، تیرکشنده و گنگ باشد.
در اکثر موارد این درد میتواند نشانه یک بیماری روماتولوژی و یا ارتوپدی باشد. در ادامه همه چیز درباره این درد و نکات مهم آن بیان شده است، پس برای کسب اطلاعات بیشتر تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
دلایل ایجاد درد مفاصل (آرتریت)
به دلایل مختلفی درد مفاصل ایجاد میشود که یکی از مهمترین آنها آرتریت است. آرتریت 2 نوع، آرتریت روماتوئید و استئوآرتریت بوده که آرتروز یا همان استئوآرتریت یکی از شایعترین دلایل ایجاد درد مفصل به شمار میآید. این بیماری به کندی پیشرفت میکند و در اکثر مواقع زانو، لگن و مفصل مچ دست و ستون فقرات را درگیر خواهد کرد. به علت تجزیه غضروف درد مفصل ناشی از آرتروز ایجاد میشود. به طورکلی غضروف بافتی همبند است که ساختاری مستحکم و منعطف دارد.
آرتریت روماتوئید نیز بیشتر در زنان ایجاد میشود و با گذشت زمان شکل مفاصل آنها تغییر کرده و تضعیف میشود. این بیماری اکثرا با التهاب، تجمع مایع در مفصل و درد همراه است. در اثر ابتلا به این بیماری سیستم ایمنی بدن به غشای پوشاننده مفاصل حمله خواهد کرد.
از دیگر دلایل ایجاد درد مفاصل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
به دلایل مختلفی درد مفاصل ایجاد میشود که یکی از مهمترین آنها آرتریت است. آرتریت ۲ نوع، آرتریت روماتوئید و استئوآرتریت بوده که آرتروز یا همان استئوآرتریت یکی از شایعترین دلایل ایجاد درد مفصل به شمار میآید. این بیماری به کندی پیشرفت میکند و در اکثر مواقع زانو، لگن و مفصل مچ دست و ستون فقرات را درگیر خواهد کرد. به علت تجزیه غضروف درد مفصل ناشی از آرتروز ایجاد میشود. بهطورکلی غضروف بافتی همبند است که ساختاری مستحکم و منعطف دارد.
آرتریت روماتوئید نیز بیشتر در زنان ایجاد میشود و با گذشت زمان شکل مفاصل آنها تغییر کرده و تضعیف میشود. این بیماری اکثرا با التهاب، تجمع مایع در مفصل و درد همراه است. در اثر ابتلا به این بیماری سیستم ایمنی بدن به غشای پوشاننده مفاصل حمله خواهد کرد.
از دیگر دلایل ایجاد درد مفاصل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بورسیت: درد مفاصل ناشی از بورسیت ممکن است به دلیل تکرار حرکات یکنواخت، ایستادنهای طولانیمدت و… ایجاد شود و به مرور باعث ایجاد فشار و استرس در ناحیه مفصل و عضلات شود.
- لوپوس: نوعی بیماری مزمن خودایمنی است که میتواند بخشهای مختلفی از بدن را تحت تاثیر بگذارد. در لوپوس سیستم ایمنی ممکن است به اشتباه به مفاصل حمله کند.
- نقرس: نقرس یک نوع آرتریت التهابی است که به دلیل تجمع اسید اوریک در کریستالهای ریز در مفاصل رسوب میکند و باعث التهاب و درد و تورم میشود.
- برخی بیماریهای عفونی مانند اوریون، آنفولانزا و هپاتیت: بسیاری از بیماریهای عفونی به دلیل واکنشهای ایمنی بدن به پاتوژنها میتواند باعث درد مفاصل شوند.
- نرمی کشکک زانو: وضعیتی که در آن غضروف زیر کشکک زانو نرم شده و تحلیل میرود، و باعث درد زانو و ناراحتی بهویژه هنگام دویدن، پریدن و نشستهای طولانیمدت با زانوهای خم میشود.
- جراحت یا آسیب: به طرق مختلفی مثل در رفتگی، شکستگی، پیچ خوردگی و… میتواند باعث درد مفاصل شود.
- التهاب تاندونها: تاندون به نوارهای انعطافپذیری که استخوان و ماهیچه را به هم متصل میکنند گفته میشود. التهاب و درد در این ناحیه باعث التهاب تاندون میشود که معمولاً در آرنج، پاشنه یا شانه دیده میشود.
- عفونت استخوان یا مفاصل: این عارضه به دلایل مختلفی ایجاد میشود اما عمدتا باکتریها عامل اصلی این عفونت هستند. در مواردی دیده شده قارچ یا سایر میکروارگانیسمها نیز میتوانند باعث آن شوند.
- استفاده بیش از حد از مفصل: ورزش های سنگین یا فعالیتهایی که نیاز به استفاده شدید و مکرر از مفاصل دارد میتوانند باعث التهاب و آسیب در استخوان، غضروف و بافتهای مجاور شود و درد مفصلی ایجاد کند.
- سرطان: تومورهای سرطانی میتوانند فشار بر عصبها در نزدیکی مفاصل ایجاد کنند و این تحریک باعث درد مفاصل میشود.
- پوکی استخوان: بیماری است که باعث کاهش چگالی استخوان و ضعف آنها میشود، که ممکن است به عوارضی مانند شکستگی استخوان و درد مفاصل منجر شود.
- فیبرومیالژیا: این بیماری باعث درد و حساسیت در مناطق مختلف بدن، اغلب در مفاصل و عضلات میشود. این درد ممکن است دورهای یا مداوم باشد و در نقاط حساس بدن مانند گردن، شانهها و کمر و… رخ دهد.
- راشیتیسم: یک نوع بیماری التهابی مزمن است که به عنوان یک نوع آرتریت شناخته میشود و باعث التهاب و درد مفاصل کوچک مانند مفاصل دست و پا میشود و به مرور ممکن است به مفاصل بزرگتر گسترش یابد.
- سارکوئیدوز: یک بیماری التهابی خودایمنی که معمولا با تشکیل آفت های کوچک به نام گرانولوم ها در بخشهای مختلف بدن همراه است و ممکن است دلیل التهاب مفاصل، وجود گرانولوم ها در اطراف آنها باشد.
علائم بالینی درد مفاصل
درد مفاصل معمولا با علائم دیگری همراه است که شناخت آنها به تشخیص زودتر بیماری زمینهای کمک میکند. مهمترین این علائم شامل موارد زیر است:
- تورم و ورم مفصل: ناشی از تجمع مایع در بافت اطراف مفصل یا داخل کپسول مفصلی.
- قرمزی و گرمی موضعی: معمولا نشانه التهاب فعال یا عفونت در ناحیه مفصل است.
- خشکی صبحگاهی: بهخصوص در آرتریت روماتوئید، مفاصل پس از بیدار شدن از خواب سفت و دشوار حرکت میشوند.
- محدودیت دامنه حرکتی: ناتوانی در باز و بسته کردن کامل مفصل.
- صدای تق تق یا ساییدگی (کریپیتوس): معمولا در استئوآرتریت شنیده میشود.
- تب خفیف یا احساس خستگی عمومی: در بیماریهای خودایمنی و عفونی مفصلی دیده میشود.
- ضعف عضلانی اطراف مفصل: بهویژه در موارد مزمن که فرد از استفاده کامل از مفصل خودداری میکند.
روش های تشخیص پزشکی درد مفاصل
برای تشخیص علت دقیق درد مفاصل، پزشک معمولا چند مرحله بررسی را دنبال میکند:
- معاینه فیزیکی: بررسی دامنه حرکتی مفصل، وجود تورم، گرمی، حساسیت به لمس و صدای مفصل هنگام حرکت.
- آزمایش خون: بررسی فاکتور روماتوئید (RF)، آنتیبادی ضد CCP، سطح اسید اوریک، شاخصهای التهابی مانند CRP و ESR که به تشخیص آرتریت روماتوئید، نقرس و بیماریهای خودایمنی کمک میکند.
- تصویربرداری: رادیوگرافی (X-ray) برای بررسی میزان تحلیل غضروف و استخوان، MRI برای مشاهده دقیق بافت نرم، تاندون و رباط، و سونوگرافی مفصلی برای تشخیص تجمع مایع یا التهاب سینوویوم.
- آنالیز مایع مفصلی (آرتروسنتز): نمونهبرداری از مایع داخل مفصل برای بررسی وجود کریستالهای اسید اوریک، باکتری یا سلولهای التهابی.
علائم هشدار؛ زمان مراجعه فوری به پزشک
در برخی موارد درد مفاصل نشانه یک وضعیت جدی است که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد. این علائم هشدار شامل موارد زیر است:
- تورم شدید و ناگهانی مفصل همراه با تب
- قرمزی و گرمی شدید مفصل که به سریعی گسترش مییابد (احتمال عفونت مفصلی)
- ناتوانی کامل در حرکت دادن یا وزن انداختن روی مفصل
- تغییر شکل ظاهری مفصل پس از یک ضربه یا سقوط
- درد مفصلی همراه با کاهش وزن بیدلیل یا خستگی شدید و مداوم
- بیحسی یا کرختی در اندام مرتبط با مفصل درگیر
در صورت مشاهده هر یک از این علائم، مراجعه به پزشک متخصص ارتوپدی یا روماتولوژی نباید به تعویق بیفتد.
انواع مواد طبیعی مورد نیاز برای بهبود درد استخوان و مفاصل
در ادامه برخی مواد غذایی طبیعی که به سلامت استخوان و مفاصل کمک میکنند را معرفی کردیم. مصرف این مواد همچنین به افرادی که از درد استخوان و مفاصل رنج میبرند هم موثر بوده و باعث بهبود درد مفاصل میگردد، این مواد شامل موارد زیر میباشند:
محصولات لبنی کم چرب
این محصولات سرشار از کلسیم هستند که مصرف این ماده برای مفاصل و استخوان بسیار ضروری است. پس در صورت ابتلا به دردهای مفصلی بهتر است میزان مصرف پنیر، شیر و ماست غنی از ویتامین D و کلسیم را افزایش دهید. توجه داشته باشید که تاثیر مصرف مکملهای کلسیم بسیار بیشتر است، اما مصرف این محصول به کاهش درد مفاصل و جلوگیری از ایجاد پوکی استخوان کمک میکند.
مصرف مواد غذایی سرشار از امگا 3 مانند ماهی
تحقیقات صورتگرفته نشان میدهد که خطر ابتلا به بیماری آرتریت روماتوئید در افرادی که به صورت مرتب ماهیهای سرشار از امگا 3 مصرف میکنند، بسیار کمتر است. از سوی دیگر امگا 3 موجود در ماهی تاثیر بسزایی در کاهش میزان درد مفاصل و تورم در افراد مبتلا به آرتروز دارد. ماهیهایی مانند ماهی قزلآلا، تن، ساردین و سالمون سرشار از امگا 3 هستند. درصورتیکه با مصرف مواد غذایی سرشار از امگا 3 درد مفاصل کاهش پیدا نکند، باید برای درمان به پزشک متخصص مراجعه کنید.
تسکین درد مفاصل با مصرف زردچوبه
زردچوبه به علت خواص ضدالتهابی که دارد باعث تسکین درد مفاصل میشود. بهطورکلی مصرف زردچوبه برای تقویت سیستم ایمنی بدن ضروری است و این موضوع باعث تقویت استخوان ها و مفاصل میشود. از سوی دیگر برای بهبود ورم زانو نیز استفاده از زردچوبه گزینهای مناسب خواهد بود.
مصرف سبزیجات و میوه
به علت وجود ویتامینها و مواد معدنی فراوان در سبزیجات و میوهها، برای تقویت مفاصل مصرف، آنها امری ضروری است. تحقیقات صورتگرفته نشان میدهد که به علت وجود خاصیت ضدالتهابی و داشتن خواص آنتیاکسیدانی، مصرف سبزیجات برگدار مانند برگ چغندر، اسفناج و کلم تاثیر بسزایی در کاهش درد مفاصل خواهد داشت. از سوی دیگر افزایش وزن تاثیرات زیانباری برای مفاصل دارد که با مصرف میوههایی مانند انبه، موز، سیب و آناناس میتوان به صورت غیرمستقیم از ایجاد درد مفاصل جلوگیری کرد.
انواع رژیم غذایی برای جلوگیری از درد مفاصل
بهطورکلی به منظور جلوگیری از درد مفاصل بهتر است مواد غذایی زیر را در برنامه تغذیه خود داشته باشید :
- مصرف میوهها که سرشار از ویتامینها هستند مانند انگور، گریپفروت، پرتقال، گیلاس و آلبالو
- مصرف سبزیجات غنی از آنتیاکسیدان مانند اسفناج، کلم بروکلی، سویا و لوبیا قرمز
- مصرف ادویهجات پرخواص مانند زردچوبه، زعفران، زنجبیل، چای سبز و سیر
- استفاده از مواد غذایی با پروتئین و چربی طبیعی مانند : روغن ماهی و ماهی، محصولات لبنی کم چرب، پسته، بادام و گردو
راهکارهای غیردارویی برای کاهش درد مفاصل
علاوه بر تغذیه و مکملها، روشهای غیردارویی نقش مهمی در مدیریت درد مفاصل دارند و معمولا در کنار سایر درمانها توصیه میشوند.
فیزیوتراپی و ورزشهای اصلاحی
فیزیوتراپی با تقویت عضلات اطراف مفصل، فشار وارده بر مفصل را کاهش میدهد و دامنه حرکتی را بهبود میبخشد. ورزش های کم فشار مانند شنا، دوچرخهثابت و تمرینات کشش ملایم برای بیماران مبتلا به آرتروز و آرتریت روماتوئید مناسب هستند. انجام این تمرینات باید زیر نظر فیزیوتراپیست و متناسب با شدت بیماری صورت گیرد.
سرما درمانی و گرما درمانی
استفاده از کیسه یخ روی مفصل ملتهب در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول باعث کاهش تورم و درد میشود. در مقابل، گرما درمانی با کمپرس گرم یا حمام آب گرم برای کاهش خشکی مفصل و شلکردن عضلات اطراف آن، بهخصوص در آرتروز مزمن، موثر است.
کنترل وزن و کاهش فشار بر مفاصل
هر کیلوگرم اضافه وزن، فشار قابل توجهی بر مفاصل تحملکننده وزن مانند زانو و لگن وارد میکند. کاهش وزن حتی به میزان اندک میتواند درد و پیشرفت آرتروز را بهطور محسوسی کاهش دهد.
چرا مکمل های دارویی برای درمان درد مفاصل مناسب است؟
مصرف مکملهایی که در تحریک غضروفسازی نقش دارند، برای بهبود وضعیت بسیاری از بیماران مبتلا به آرتروز، بهویژه در قسمت زانو مفید میتواند باشد. کندرویتین سولفات و گلوکوزامین از این مکملهای دارویی هستند که میتوانید آنها را مصرف کنید. از سوی دیگر مصرف مکملهایی مانند روغن ماهی، SAM-e اس-آدنوزیل متیونین، کورکومین و کانابیدیول نیز برای درمان آرتریت موثر خواهند بود.
معرفی انواع مکمل جهت کاهش درد مفاصل
مکملهای مختلفی برای کاهش درد مفاصل وجود دارد که بهترین آنها شامل موارد زیر میشوند:
- جوینت پاد مکمل گلوکزآمین و قهرمان مفاصل حاوی 1500 میلی گرم گلوکزآمین هیدروکلراید +کندروئیتین +هیالورونیک اسید+کلسیم فروکتوبورات +ام اس ام
- کپسول آوودین هولیستیکا حاوی عصاره سویا، آووکادو، زنجبیل و ویتامین D3
- قرص جوینتیس ویتابیوتیکس حاوی ویتامینهای C، E و D
- قرص ایزی فلکس کارن حاوی گلوکوزامین، کندروایتین و ام اس ام
- قرص یونی فلکس MSM لیبرتی حاوی کلسیم، MSM، ویتامین D3، منیزیم، روی و ویتامین K1
- کپسول مگنیفورت هولیستیکا حاوی 150میلیگرم منیزیم دریایی و ویتامینهای B1، B6، D3 و K2
- قرص آرترودین دینه حاوی کندور، کرفس، زنجبیل و زردچوبه
- قرص پین لیز گلدن لایف حاوی زنجبیل
جوینت پاد بهترین مکمل کاهش دردهای مفصلی
یکی از بهترین مکملهای کاهش دردهای مفصلی قرص جوینت پاد نوتری پاد می باشد که مکملی کامل در دسته مکمل های استخوان و مفاصل و قرص کلسیم است. مصرف این مکمل باعث ترمیم مفاصل میشود. این مکمل محصول شرکت پاد جندی شاپور بوده و حاوی 90 قرص است.
ترکیبات آن شامل گلوکزآمین ۱۵۰۰ میلیگرم، کندرویتین ۲۰۰ میلیگرم، ام اس ام ۱۵۰۰ میلیگرم، کلسیم فروکتوبوریت ۲۱۶ میلیگرم و هیالورونیک اسید ۳٫۳ میلیگرم میشود. مصرف این مکمل تاثیر بسزایی در تسکین درد، مقابله با التهاب و مبارزه با خشکی مفاصل دارد.
از سایر مکملهای این شرکت برای بهبود دردهای استخوان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کلسیم + منیزیم + زینک + ویتامین دی بلعیدنی
- کلسیم + منیزیم + زینک + ویتامین دی جوشان
- کلسیم + ویتامین دی جوشان
بهعلت وجود ویتامینها و مواد معدنی ضروری برای استخوان ها و مفاصل، مصرف هر یک از این مکملها سلامت استخوان و مفاصل را تضمین خواهند کرد.
پیشگیری از درد مفاصل
پیشگیری از درد مفاصل بسیار سادهتر و کمهزینهتر از درمان آن است. رعایت نکات زیر میتواند خطر ابتلا به دردهای مفصلی را بهطور محسوسی کاهش دهد:
- حفظ وزن مناسب بدن برای کاهش فشار وارده به مفاصل تحملکننده وزن
- انجام منظم فعالیت بدنی کمفشار مانند پیادهروی و شنا برای حفظ قدرت عضلانی اطراف مفصل
- رعایت وضعیت بدنی صحیح هنگام نشستن، ایستادن و بلند کردن اجسام سنگین
- اجتناب از حرکات تکراری و یکنواخت بدون استراحت کافی، بهخصوص در محیط کار
- استفاده از تجهیزات ارگونومیک مناسب در محل کار و خانه
- تغذیه متعادل و سرشار از کلسیم، ویتامین D و امگا ۳
- ترک سیگار، زیرا مصرف دخانیات ریسک ابتلا به آرتریت روماتوئید را افزایش میدهد
- انجام معاینات دورهای، بهخصوص در افراد بالای ۵۰ سال یا با سابقه خانوادگی بیماری های مفصلی
سخن پایانی
درد مفاصل یکی از دردهای آزاردهنده است که برخی از افراد به ویژه در سالمندی آن را تجربه میکنند. دلایل ایجاد این درد متفاوت است که آرتریت یکی از مهمترین آنها به شمار میآید. در اکثر مواقع با رعایت رژیم غذایی مناسب مانند مصرف ماهی های سرشار از امگا 3، مصرف لبنیات کمچرب، مصرف میوه و سبزیجات و مصرف مکملها میتوان این درد را تسکین داد، در غیر این صورت باید به مطب پزشک مراجعه کنید. به طورکلی مکمل جوینت پاد یکی از بهترین مکمل های کاهش دردهای مفصلی است که در صورت تمایل میتوانید با مراجعه به سایت شرکت پاد آن را سفارش دهید.
پرسش های متداول در مورد درد مفاصل
آیا درد مفاصل همیشه نشانه بیماری جدی است؟
خیر. بسیاری از موارد درد مفاصل ناشی از استفاده بیش از حد، خستگی عضلانی یا آسیبهای خفیف است و با استراحت و مراقبت خانگی بهبود مییابد. اما درد مداوم یا همراه با تورم و تب نیاز به بررسی پزشکی دارد.
چه مدت طول میکشد تا مکمل های مفصلی اثر خود را نشان دهند؟
معمولا اثر مکملهایی مانند گلوکزامین و کندرویتین پس از چند هفته تا ۲ تا ۳ ماه مصرف منظم قابل مشاهده است.
آیا ورزش برای فردی که درد مفاصل دارد مضر است؟
نه، برعکس. ورزشهای کمفشار و اصولی به تقویت عضلات اطراف مفصل کمک میکنند و درد را کاهش میدهند. آنچه باید اجتناب کرد، فعالیتهای پرفشار و ناگهانی است.
آیا تغذیه به تنهایی میتواند درد مفاصل را درمان کند؟
تغذیه مناسب نقش پیشگیرانه و کمکی دارد اما در بیماریهای زمینهای مانند آرتریت روماتوئید یا نقرس، درمان دارویی و نظارت پزشک ضروری است.
چه زمانی باید به پزشک متخصص مراجعه کرد؟
در صورت تورم شدید، تب، تغییر شکل مفصل، یا ناتوانی در حرکت دادن مفصل، مراجعه فوری به پزشک متخصص ارتوپدی یا روماتولوژی توصیه میشود.
